Điều kiện dự tuyển thạc sĩ do quy chế của Bộ đặt khung, còn chi tiết thì từng cơ sở đào tạo quy định trong thông báo tuyển sinh của mình. Dưới đây là các nhóm điều kiện thường gặp.
Bằng tốt nghiệp đại học
Đây là điều kiện nền. Người dự tuyển phải đã tốt nghiệp đại học — có bằng, không phải chỉ có giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời, trừ khi thông báo tuyển sinh cho phép nộp bổ sung sau.
Với bằng do cơ sở nước ngoài cấp, thường phải kèm quyết định công nhận văn bằng.
Ngành phù hợp — chỗ hay vướng nhất
Chương trình thạc sĩ nào cũng liệt kê danh mục ngành được dự tuyển thẳng, và một danh mục ngành gần được dự tuyển sau khi học bổ sung kiến thức.
Ba trường hợp:
- Đúng ngành — nộp hồ sơ bình thường.
- Ngành gần — phải học một số học phần bổ sung trước hoặc song song, thường vài học phần cơ sở ngành.
- Ngành khác hẳn — có chương trình nhận, có chương trình không. Phải đọc thông báo cụ thể chứ không suy từ trường khác.
Điểm cần nhớ: hai chữ "ngành gần" không có định nghĩa chung toàn quốc. Cùng một tấm bằng cử nhân, trường này xếp là ngành gần, trường kia xếp là ngành khác. Nên hỏi thẳng phòng đào tạo sau đại học trước khi chuẩn bị hồ sơ, đừng đoán.
Ngoại ngữ
Hầu hết chương trình yêu cầu chứng minh trình độ ngoại ngữ ở đầu vào, bằng chứng chỉ còn hạn hoặc bằng kỳ kiểm tra do chính cơ sở tổ chức. Mức yêu cầu và danh sách chứng chỉ được chấp nhận khác nhau giữa các trường.
Hình thức tuyển
Có hai hình thức, và nhiều nơi dùng cả hai cho các chương trình khác nhau:
- Xét tuyển — dựa trên hồ sơ: kết quả học đại học, kinh nghiệm công tác, bài luận hoặc phỏng vấn.
- Thi tuyển — thi một hoặc hai môn cơ sở ngành và chuyên ngành.
Kinh nghiệm công tác
Một số ngành — quản lý, y dược, một phần ngành sư phạm — yêu cầu số năm kinh nghiệm nhất định. Phần lớn ngành khác thì không, người vừa tốt nghiệp đại học nộp được ngay.
Nên làm theo thứ tự nào
Đọc thông báo tuyển sinh của đúng chương trình mình nhắm, năm gần nhất. Đối chiếu bốn thứ theo thứ tự: ngành có nằm trong danh mục không, ngoại ngữ có đủ không, hình thức tuyển là gì, hạn nộp là bao giờ.
Ngành và ngoại ngữ là hai thứ cần thời gian để xử lý nếu thiếu. Hai thứ còn lại chỉ cần sắp lịch.