Khung trình độ quốc gia Việt Nam chia thành tám bậc. Thạc sĩ nằm ở bậc 7 — trên đại học (bậc 6) và dưới tiến sĩ (bậc 8).
Bậc 7 yêu cầu gì
Điểm khác giữa bậc 6 và bậc 7 không nằm ở lượng kiến thức. Chương trình đại học đã dạy đủ rộng rồi. Khác biệt nằm ở chỗ khác:
- Bậc 6 yêu cầu vận dụng được kiến thức vào công việc theo quy trình đã có.
- Bậc 7 yêu cầu phát triển được kiến thức — tức là gặp một vấn đề chưa có lời giải sẵn thì vẫn xử lý được, và giải thích được vì sao mình làm như vậy.
Đó là lý do mọi chương trình thạc sĩ đều kết thúc bằng luận văn hoặc đề án, chứ không kết thúc bằng một kỳ thi tổng hợp. Kỳ thi đo xem người học nhớ được bao nhiêu. Luận văn đo xem người học tự làm được đến đâu khi không ai chỉ đề bài.
Thời gian và khối lượng
Chương trình thạc sĩ thường kéo dài từ một năm rưỡi đến hai năm với người học toàn thời gian. Khối lượng tính bằng tín chỉ, trong đó phần luận văn hoặc đề án chiếm một tỷ lệ đáng kể — thường từ một phần năm đến một phần ba tổng chương trình.
Tỷ lệ đó nói lên trọng tâm. Một chương trình mà phần tự làm chiếm gần một phần ba thời lượng thì phần tự làm chính là chương trình, các học phần còn lại là để chuẩn bị cho nó.
Điều con số bậc 7 không nói
Có ba hiểu nhầm hay gặp.
Nó không nói người có bằng thạc sĩ giỏi hơn người có bằng cử nhân. Khung trình độ mô tả chương trình đào tạo, không xếp hạng con người. Một kỹ sư mười năm nghề có thể xử lý được những việc mà người vừa học xong thạc sĩ chưa từng chạm tới.
Nó không nói bậc 7 là bước bắt buộc trước bậc 8. Một số ngành và một số nước cho phép người tốt nghiệp đại học loại xuất sắc đi thẳng lên chương trình tiến sĩ.
Nó không nói mọi bằng thạc sĩ đều như nhau. Cùng bậc 7 nhưng chương trình định hướng nghiên cứu và chương trình định hướng ứng dụng đặt ra hai loại yêu cầu khác nhau, dẫn tới hai loại đầu ra khác nhau.
Dùng khung trình độ vào việc gì
Với người đang cân nhắc học tiếp, khung trình độ có một công dụng cụ thể: nó cho biết chương trình cam kết điều gì. Nếu điều bậc 7 cam kết — tự đặt vấn đề, tự giải, tự bảo vệ cách giải — đúng là thứ công việc sắp tới của bạn cần, thì chương trình có lý do tồn tại với bạn.
Nếu thứ bạn cần là kỹ năng thao tác cụ thể hoặc một chứng chỉ hành nghề, thì bậc 7 không phải nơi để tìm. Nó không được thiết kế cho việc đó.